Konflikt pokoleń. Omów zagadnienie na podstawie Tanga Sławomira Mrożka. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Mrożek odwraca klasyczny schemat: to nie młodzi buntują się przeciw konserwatywnym starym, lecz syn Artur pragnie przywrócić zasady, formy i porządek, przeciwko którym zbuntowało się kiedyś pokolenie jego rodziców. Sedno: gdy starsi obalili już wszystkie normy i wszystko wolno, młodym nie zostaje nic, przeciw czemu można się buntować - bunt staje się niemożliwy. Pułapka: opisanie Tanga jako zwykłego sporu młodzi-starzy, bez uchwycenia tej inwersji i jej konsekwencji w finale.

Lektura i konteksty

Z lektury warto wykorzystać obraz domu w stanie permanentnej anarchii: Stomil z jego artystycznymi eksperymentami, Eleonora, babcia grająca w karty z Edkiem - pokolenie dawnych buntowników, które z luzu uczyniło nową ortodoksję. Na tym tle bunt Artura: próba przywrócenia konwencji przez zaplanowany tradycyjny ślub z Alą, potem sięgnięcie po ideę czystej władzy - i klęska, bo formy nie da się wskrzesić bez żywych wartości. Finał należy do Edka, uosobienia prymitywnej siły wypełniającej pustkę po wartościach. Kontekst: romantyczny model buntu młodych (Oda do młodości Mickiewicza) jako punkt odniesienia dla odwróconego schematu; można dodać kontekst historyczny - mechanizm dojścia do władzy brutalnej siły w XX wieku.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: w Tangu konflikt pokoleń zostaje odwrócony - zbuntowani są starzy, a młody walczy o powrót norm; Mrożek pokazuje, że świat bez zasad odbiera buntowi sens.
2. 2Pokolenie rodziców: anarchia Stomila i Eleonory jako skostniały już bunt, który stał się nową konwencją.
3. 3Bunt Artura: próba przywrócenia formy przez tradycyjny ślub - i jej klęska, bo pustych konwencji nie ożywi się bez wartości.
4. 4Finał: triumf Edka jako ostrzeżenie - próżnię po wartościach wypełnia brutalna siła.
5. 5Kontekst i wniosek: zestawienie z romantycznym buntem młodych z Ody do młodości uwypukla inwersję Mrożka - konflikt pokoleń jest możliwy tylko tam, gdzie istnieją jeszcze jakieś wartości do obalenia lub obrony.