Nowomowa jako sposób na ograniczenie wolności człowieka. Omów zagadnienie na podstawie utworu Rok 1984 George'a Orwella. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Nowomowa to nie zwykła cenzura, lecz przebudowa samego języka: skoro myślimy w słowach, to usunięcie słów oznaczających bunt czy wolność ma sprawić, że myśl buntownicza stanie się niewyrażalna, a w końcu niemożliwa. Pułapka: mówienie ogólnie o propagandzie i kłamstwie władzy - trzeba pokazać mechanizm głębszy: język jako narzędzie kontroli umysłu. Warto podkreślić, że nowomowa działa razem z fałszowaniem przeszłości i dwójmyśleniem, tworząc system zamykający człowieka w rzeczywistości wykreowanej przez partię.

Lektura i konteksty

Z powieści wykorzystać: pracę nad kolejnymi wersjami słownika nowomowy, której celem jest ograniczanie zasobu słów, dwójmyślenie jako zdolność uznawania sprzecznych sądów naraz, przewrotne nazwy ministerstw (resort odpowiedzialny za propagandę nosi nazwę związaną z prawdą, a za tortury - z miłością) oraz pracę Winstona polegającą na przepisywaniu historii. Kontekst historyczny: język propagandy XX-wiecznych totalitaryzmów, zwłaszcza stalinizmu, który był bezpośrednią inspiracją Orwella.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: kto kontroluje język, ten kontroluje myślenie - nowomowa ma uczynić bunt niewyrażalnym, a więc niemożliwym.
2. 2Mechanizm nowomowy: celowe ubożenie słownika jako zawężanie granic ludzkiej myśli.
3. 3Dwójmyślenie i przewrotne nazwy ministerstw - język odwracający znaczenia i unieważniający logikę.
4. 4Fałszowanie historii (praca Winstona) jako dopełnienie kontroli: bez przeszłości nie ma punktu odniesienia dla prawdy.
5. 5Kontekst historyczny: propaganda państw totalitarnych XX wieku; wniosek - wolność człowieka zaczyna się od wolności języka.