Czym dla człowieka może być wolność? Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Pytanie jest otwarte: wolność może być wartością narodową, duchową, religijną - celem, za który się cierpi, albo stanem wewnętrznym, którego nie odbierze żaden zaborca. W Dziadach III warto pokazać oba wymiary: zniewolenie polityczne narodu i wewnętrzną wolność więźniów, których ciała zamknięto, ale ducha nie złamano. Pułapka to sprowadzenie tematu wyłącznie do hasła niepodległości - egzaminator oczekuje refleksji, czym wolność jest dla człowieka, nie tylko dla zbiorowości.

Lektura i konteksty

Wykorzystaj sceny więzienne: młodzi filomaci mimo represji zachowują solidarność, humor i godność - to wolność ducha w niewoli. Opowieści o wywózkach na Sybir i losie prześladowanej młodzieży pokazują cenę dążenia do wolności, a Wielka Improwizacja - pragnienie wolności absolutnej: Konrad buntuje się przeciw Bogu, żądając mocy uszczęśliwienia narodu. Widzenie księdza Piotra nadaje cierpieniu sens mesjanistyczny. Najlepszy kontekst to biograficzno-historyczny: proces filomatów w Wilnie, w którym uczestniczył sam Mickiewicz, oraz represje po powstaniu listopadowym.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: w Dziadach III wolność jest najwyższą wartością - celem walki narodu, ale też stanem ducha, którego przemoc nie może odebrać.
2. 2Sceny więzienne: fizyczne zniewolenie filomatów kontra ich wewnętrzna wolność, solidarność i niezłomność.
3. 3Wielka Improwizacja: bunt Konrada jako pragnienie wolności absolutnej i mocy wyzwolenia narodu.
4. 4Mesjanizm Widzenia księdza Piotra: cierpienie za wolność jako ofiara nadająca sens dziejom narodu.
5. 5Kontekst biograficzny: proces filomatów i doświadczenia Mickiewicza; wniosek - wolność to dla człowieka zarówno cel działania, jak i wewnętrzna postawa.