Jakie prawdy o człowieku ujawniają jego sny albo widzenia? Omów zagadnienie na podstawie Dziadów części III Adama Mickiewicza. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Sny i widzenia w literaturze romantycznej to nie ozdobniki, lecz sposób poznania prawdy niedostępnej rozumowi - o samym śniącym, o narodzie, o porządku moralnym świata. Trzeba więc odpowiedzieć, CO konkretne sny ujawniają: ukryte lęki, sumienie, duchową kondycję człowieka. Pułapka: barwne streszczanie wizji bez wyciągania z nich „prawd o człowieku”, o które pyta temat.

Lektura i konteksty

Zestaw kontrastowo dwie sceny: Widzenie księdza Piotra, w którym pokorny zakonnik otrzymuje mesjanistyczną wizję Polski jako Chrystusa narodów - nagrodę za pokorę i wiarę, oraz sen Senatora Nowosilcowa, ujawniający jego prawdziwą naturę: służalczość, pychę i paniczny lęk przed utratą łaski cara. Sen zdziera maskę, widzenie nagradza ducha. Kontekst: Makbet Szekspira - wizje bohatera (i somnambuliczne męki Lady Makbet) jako głos sumienia i obraz rozpadu psychiki zbrodniarza.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: sny i widzenia ujawniają to, co człowiek skrywa lub czego sam o sobie nie wie - od stanu sumienia po duchowe powołanie.
2. 2Widzenie księdza Piotra: pokora otwiera dostęp do prawdy metafizycznej - sen jako nagroda i objawienie sensu cierpień narodu.
3. 3Sen Senatora: kompromitacja bohatera - marzenia o łasce cara i koszmar upadku obnażają jego serwilizm i wewnętrzną pustkę.
4. 4Wniosek częściowy: w Dziadach sen wartościuje bohaterów - pokazuje, kim naprawdę są wobec Boga i ludzi.
5. 5Kontekst: Makbet - widzenia jako projekcja wyrzutów sumienia; uogólnienie: literatura traktuje sen jako zwierciadło wnętrza człowieka.