Człowiek wobec przeznaczenia. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Zagadnienie dotyczy relacji między wolną wolą człowieka a siłami, na które nie ma on wpływu: fatum, klątwą rodową, wolą bogów. Sedno tkwi w tym, że grecki bohater tragiczny nie może uciec przed przeznaczeniem, ale może wybrać, jak się wobec niego zachowa - i za ten wybór ponosi odpowiedzialność. Pułapka: sprowadzenie tematu do streszczenia konfliktu Antygony z Kreonem bez pokazania roli fatum i tragizmu.

Lektura i konteksty

Wykorzystaj klątwę ciążącą nad rodem Antygony (jest córką Edypa), jej świadomy wybór pochówku brata mimo zakazu i pewności kary, konflikt tragiczny dwóch równorzędnych racji (prawo boskie kontra prawo państwowe) oraz los Kreona, który zbyt późno próbuje cofnąć decyzję i traci najbliższych. Jako kontekst dobierz Króla Edypa Sofoklesa - historię człowieka, który ucieka przed przepowiednią i właśnie przez to ją wypełnia; alternatywnie kontekst filozoficzny: grecka koncepcja fatum i tragizmu.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: człowiek nie jest w stanie pokonać przeznaczenia, ale zachowuje wolność wyboru postawy wobec niego - i to ona go definiuje.
2. 2Klątwa rodowa jako siła kształtująca los Antygony niezależnie od jej woli.
3. 3Świadomy wybór bohaterki: wierność prawu boskiemu mimo pewności śmierci - godność w obliczu przeznaczenia.
4. 4Kreon jako kontrprzykład: pycha i spóźnione ustępstwo pokazują, że próba narzucenia własnej woli porządkowi wyższemu kończy się klęską.
5. 5Kontekst: Król Edyp - ucieczka przed przepowiednią jako droga do jej spełnienia; wniosek o tragicznej kondycji człowieka w świecie greckim.