Motyw cierpienia niezawinionego. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Hioba. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Komisja chce usłyszeć

• Tezę o tym, czym jest cierpienie niezawinione i jaką postawę wobec niego pokazuje Księga Hioba.
• Co najmniej dwie sceny z księgi omówione pod tezę: próbę Hioba oraz spór z przyjaciółmi, najlepiej także odpowiedź Boga.
• Kontekst, w którym niewinny cierpi inaczej lub reaguje inaczej niż Hiob, oraz wniosek spinający oba teksty.

Z lektury bazowej wykorzystaj

• Prolog i próba: Hiob z ziemi Us jest człowiekiem prawym, bogatym i bogobojnym. Szatan, za przyzwoleniem Boga, poddaje go próbie: Hiob traci stada, sługi, dziesięcioro dzieci, a potem zdrowie (bolesne wrzody na całym ciele). Cierpienie nie jest tu karą, lecz próbą - to fundament tematu.
• Pierwsza reakcja Hioba: rozdziera szaty, ale błogosławi Boga („Dał Pan i zabrał Pan”), a namowę żony, by przeklął Boga, odrzuca. Pokazuje postawę zaufania, którą dopiero później wystawią na próbę długie tygodnie bólu.
• Spór z przyjaciółmi: Elifaz, Bildad i Sofar przekonują, że skoro Hiob cierpi, musiał zgrzeszyć, więc powinien się nawrócić. Hiob odrzuca tę logikę, broni swojej niewinności i coraz ostrzej skarży się Bogu, żądając wyjaśnienia. To serce księgi - odrzucenie prostego rachunku winy i kary.
• Odpowiedź Boga z wichru: Bóg nie tłumaczy cierpienia, lecz zadaje Hiobowi pytania o stworzenie świata (gdzie byłeś, gdy zakładałem ziemię?), o gwiazdy, morze i potężne zwierzęta. Człowiek nie ogarnia porządku świata, więc nie może rozliczać Boga - ale wolno mu pytać.
• Zakończenie: Hiob uznaje ograniczoność swojej wiedzy, Bóg gani przyjaciół za fałszywe tłumaczenia i przywraca Hiobowi majątek w podwójnej mierze oraz nowe dzieci. Nagroda nie jest odpowiedzią na pytanie o sens - sens pozostaje tajemnicą, a przywrócone szczęście potwierdza tylko niewinność bohatera.

Konteksty do wyboru

Polecenie wymaga co najmniej jednego kontekstu. Wybierz jeden, ale omów go w związku z tezą, a nie jako osobną opowieść.

1. Kontekst literackiPolecany

   Dżuma, Albert Camus

   Śmierć syna sędziego Othona, przy której czuwają Rieux i ojciec Paneloux, to współczesna wersja pytania Hioba: dziecko nie mogło niczym zasłużyć na taką agonię. Rieux odrzuca religijne wyjaśnienia i wybiera bunt w formie leczenia, Paneloux każe kochać to, czego nie rozumiemy - zestaw obie postawy z buntem i zaufaniem Hioba.

2. Kontekst literacki

   Treny, Jan Kochanowski

   Śmierć Urszulki to cierpienie ojca, który niczym na nie nie zasłużył. Poeta przechodzi drogę Hioba: od zwątpienia w Trenie X i gorzkiego „Fraszka cnota” w Trenie XI do pocieszenia w Trenie XIX, gdzie godzi się z tym, czego nie rozumie. Podobieństwo: bunt i skarga nie przekreślają wiary.

3. Kontekst biblijny

   Ewangelie: męka i śmierć Jezusa

   Jezus, całkowicie niewinny, cierpi i umiera na krzyżu, a przed śmiercią wypowiada słowa skargi („Boże mój, czemuś mnie opuścił”). Chrześcijaństwo nadaje niezawinionemu cierpieniu sens odkupieńczy, czego Księga Hioba jeszcze nie robi - Nowy Testament dopowiada odpowiedź, której Hiob nie usłyszał.