Prawa boskie a prawa ludzkie. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Temat dotyczy konfliktu dwóch porządków: niepisanych, odwiecznych praw boskich (nakaz pochówku zmarłych) i prawa państwowego ustanowionego przez władcę. Istotą zagadnienia jest tragizm: obie strony mają swoje racje, a każdy wybór prowadzi do katastrofy. Typowa pułapka to jednostronne potępienie Kreona - warto pokazać, że on także działa w imię wartości (dobra państwa, porządku po wojnie domowej), a dopiero jego upór zamienia rację w winę.

Lektura i konteksty

Z lektury wykorzystaj: decyzję Antygony o pogrzebaniu brata wbrew zakazowi, jej spór z Kreonem, postawę Ismeny (posłuszeństwo wobec władzy ze strachu) oraz finał - śmierć bliskich Kreona jako karę za pychę i przestrogę Terezjasza. Jako kontekst najlepiej sprawdzi się Biblia: przekonanie, że prawo Boże stoi ponad ludzkim (postawa proroków, męczenników, Dekalog jako prawo nadrzędne), albo kontekst filozoficzny - starożytna koncepcja konfliktu tragicznego, w którym nie ma dobrego wyjścia.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: gdy prawa ludzkie łamią prawa boskie, człowiek staje przed tragicznym wyborem, w którym każda decyzja niesie ofiarę.
2. 2Racje Antygony: wierność religii, rodzinie i niepisanym prawom, świadome przyjęcie kary.
3. 3Racje Kreona: obrona porządku państwa, prawo jako fundament władzy - i jego klęska wynikająca z pychy.
4. 4Kontekst biblijny: pierwszeństwo prawa Bożego nad ludzkim w tradycji judeochrześcijańskiej.
5. 5Wniosek: Sofokles pokazuje, że prawo stanowione musi respektować normy moralne i religijne, inaczej niszczy i władcę, i wspólnotę.