Człowiek wobec niestałości świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Księgi Koheleta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Sednem tematu jest biblijny motyw vanitas: świat jest zmienny i przemijający, więc żadna doczesna wartość - bogactwo, sława, uciechy, a nawet mądrość - nie daje człowiekowi trwałego oparcia. Trzeba pokazać, jak człowiek reaguje na tę niestałość: czy popada w rozpacz, czy szuka czegoś trwalszego. Typowa pułapka to sprowadzenie Koheleta do czystego pesymizmu - mędrzec nie odrzuca życia, lecz uczy dystansu do rzeczy przemijających i wskazuje na Boga jako jedyny stały punkt, a także na radość z prostych, codziennych rzeczy.

Lektura i konteksty

Z lektury bazowej warto wykorzystać powracającą refleksję o marności wszystkiego, obraz cykliczności natury i czasu (wszystko ma swoją porę) oraz bilans życiowych doświadczeń mędrca, który wszystkiego spróbował i niczego trwałego nie znalazł. Najlepszy kontekst to barokowa poezja vanitas Daniela Naborowskiego - wiersze o krótkości i kruchości ludzkiego życia pokazują, że motyw Koheleta wraca w epokach kryzysu. Alternatywnie kontekst filozoficzny: stoicyzm jako recepta na zmienność losu.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: wobec niestałości świata człowiek musi szukać wartości trwałych, bo dobra doczesne zawodzą.
2. 2Omówienie refrenu marności u Koheleta - wyliczenie sfer życia (majątek, przyjemności, mądrość), które nie dają trwałego szczęścia.
3. 3Obraz cykliczności czasu i natury jako dowód, że człowiek nie panuje nad światem.
4. 4Odpowiedź Koheleta: pokora wobec Boga i umiejętność cieszenia się chwilą zamiast rozpaczy.
5. 5Kontekst: barokowa liryka vanitas Naborowskiego i wniosek - świadomość przemijania może uczyć mądrego życia, a nie tylko przerażać.