Rola autorytetu w życiu człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Autorytet to ktoś, kto kształtuje poglądy i wybory młodego człowieka - pytanie każe zbadać, kogo słucha bohater, dlaczego i z jakim skutkiem. W Przedwiośniu ciekawe jest to, że Cezary Baryka kolejne autorytety traci lub weryfikuje: dojrzewanie polega u Żeromskiego na konfrontowaniu cudzych idei z rzeczywistością. Pułapka: opisanie tylko relacji z ojcem. Warto pokazać całą galerię - od rodziców po ideologów - i podkreślić, że brak jednego pewnego autorytetu zmusza bohatera do samodzielnego, dramatycznego wyboru drogi.

Lektura i konteksty

Wykorzystaj: matkę, której poświęcenie w czasie rewolucji w Baku Cezary docenia zbyt późno; ojca Seweryna i jego opowieść o szklanych domach - autorytet podważony zderzeniem mitu z biedą realnej Polski; Szymona Gajowca jako autorytet państwowca proponującego drogę reform oraz komunistę Lulka jako pseudoautorytet ideologiczny. Otwarte zakończenie pokazuje bohatera bez gotowej odpowiedzi. Jako kontekst weź Lalkę Prusa: Rzecki, wychowany przez ojca w kulcie Napoleona, całe życie patrzy na świat przez pryzmat tej idei - przykład autorytetu kształtującego biografię.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: autorytety kształtują tożsamość młodego człowieka, ale dojrzałość wymaga ich krytycznej weryfikacji - to pokazuje droga Cezarego Baryki.
2. 2Rodzice jako pierwsze autorytety: bunt wobec matki w czasie rewolucji i spóźnione zrozumienie jej racji.
3. 3Mit szklanych domów: ojciec jako autorytet obalony przez konfrontację opowieści z rzeczywistością odrodzonej Polski.
4. 4Spór o Polskę: Gajowiec i Lulek jako konkurencyjne autorytety ideowe - Cezary między reformą a rewolucją.
5. 5Kontekst: Lalka - Rzecki ukształtowany przez ojcowski kult Napoleona; wniosek - autorytet daje kierunek, ale ostateczny wybór drogi należy do jednostki.