Różne wizje odbudowy Polski po odzyskaniu niepodległości. Omów zagadnienie na podstawie Przedwiośnia Stefana Żeromskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Przedwiośnie to powieść-pytanie o kształt odrodzonego państwa: Żeromski konfrontuje ze sobą trzy drogi - utopijny mit szklanych domów (cywilizacyjny skok, opowieść ojca Cezarego), program stopniowych reform Gajowca (cierpliwa naprawa państwa mimo jego słabości) i rewolucję komunistyczną (środowisko Lulka). Pułapka: przypisanie autorowi jednoznacznego poparcia którejś z wizji - powieść żadnej nie idealizuje, a otwarte zakończenie z Cezarym idącym osobno w manifestacji jest celowo niejednoznaczne, to raczej ostrzeżenie i wezwanie do wielkiej idei niż gotowa recepta.

Lektura i konteksty

Wykorzystaj rewolucję w Baku jako przestrogę przed rewolucyjnym chaosem i przemocą, mit szklanych domów zderzony z rozczarowującą rzeczywistością granicznej Polski, obraz Nawłoci (beztroska ziemiaństwa ślepego na nadchodzące zmiany) i Chłodka (nędza chłopów jako paliwo przyszłego wybuchu). Kontekst historyczny narzuca się sam: trudności młodego państwa po odzyskaniu niepodległości - scalanie ziem po zaborach, bieda, konflikty społeczne. Alternatywnie Wesele jako wcześniejsza diagnoza niegotowości społeczeństwa do wspólnego działania.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: Żeromski zestawia konkurencyjne wizje odbudowy Polski, by pokazać, że młodemu państwu grozi zarówno utopia, jak i rewolucja.
2. 2Mit szklanych domów: piękna utopia ojca skonfrontowana z szarą rzeczywistością - potrzeba wielkiej idei i zawód, jaki przynosi realność.
3. 3Program Gajowca: powolna, ewolucyjna naprawa państwa - realizm, któremu Cezary zarzuca zbyt wolne tempo wobec nędzy mas.
4. 4Rewolucja: doświadczenie Baku i środowisko komunistów jako droga kusząca, ale ukazana przez pryzmat przemocy i zniszczenia; Nawłoć i Chłodek jako dowód, że zmiany są konieczne.
5. 5Kontekst historyczny pierwszych lat niepodległości i wniosek: otwarte zakończenie czyni z powieści ostrzeżenie - Polska bez reform sama pcha ludzi ku rewolucji.