Co utrudnia porozumienie między przedstawicielami różnych grup społecznych? Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Komisja chce usłyszeć

• Tezę nazywającą główne bariery porozumienia między inteligencją a chłopami.
• Trzy konkretne sceny z Wesela przypisane do barier: rozmowa Czepca z Dziennikarzem, postawa Pana Młodego, Upiór Szeli i pamięć rabacji, ewentualnie Radczyni z Kliminą.
• Kontekst historyczny lub literacki, który pokazuje te same bariery poza dramatem, oraz wniosek o warunkach prawdziwego porozumienia.

Z lektury bazowej wykorzystaj

• Czepiec i Dziennikarz (akt I): chłop pyta o politykę („Cóż tam, panie, w polityce?”), deklaruje, że chłopi czytają gazety i są gotowi się bić, a inteligent zbywa go, bo woli, by wieś pozostała spokojna i cicha. Bariera protekcjonalności: inteligencja nie traktuje chłopa jak partnera.
• Pan Młody i Panna Młoda: on zachwyca się jej urodą, strojem i wiejską swobodą, marzy, że będą chodzić boso, a ona przypomina, że „trza być w butach na weselu”. Bariera idealizacji - chłopomania jako moda, która widzi we wsi dekorację, nie realne życie.
• Radczyni i Klimina (akt I): miejska dama pyta jesienią, czy chłopi już posiali, choć o tej porze się nie sieje, i to ona podsumowuje: „Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie”. Bariera niewiedzy i dystansu - rozdział dwóch światów ogłasza inteligentka, nie chłopka.
• Pan Młody i Gospodarz o rabacji: Pan Młody przyznaje, że jego dziadka chłopi piłą rżnęli, Gospodarz dodaje, że jego ojca zadźgano, i obaj powtarzają, że „myśmy wszystko zapomnieli”. Bariera pamięci historycznej - pod serdecznością tkwi lęk i krzywda.
• Upiór Jakuba Szeli (akt II): przywódca rabacji ukazuje się Dziadowi, przypomina o chłopskiej rzezi szlachty i chce obmyć się z krwi, by dołączyć do wesela. Symbol krzywdy, która wraca i uniemożliwia szczere zbratanie.
• Koniec aktu II i akt III - złoty róg i chocholi taniec (opcjonalnie): Gospodarz powierza misję Jaśkowi jeszcze w akcie II, a o świcie chłopi z kosami czekają na sygnał, inteligenci śpią, róg ginie. Finał pokazuje skutek barier: żadna grupa nie potrafi działać razem z drugą.

Konteksty do wyboru

Polecenie wymaga co najmniej jednego kontekstu. Wybierz jeden, ale omów go w związku z tezą, a nie jako osobną opowieść.

1. Kontekst historycznyPolecany

   Rabacja galicyjska (1846) i młodopolska chłopomania

   W 1846 roku chłopi pod wodzą Jakuba Szeli napadali w Galicji na dwory i mordowali szlachtę; pół wieku później krakowscy artyści (Tetmajer, Rydel) żenili się z chłopkami z Bronowic, a moda na ludowość ogarnęła inteligencję. Zestawienie tych faktów tłumaczy bariery z dramatu: pamięć krwi z jednej strony, powierzchowna fascynacja z drugiej.

2. Kontekst literacki

   Przedwiośnie, Stefan Żeromski

   Sielanka Nawłoci sąsiaduje z nędzą komorników z Chłodka, a ziemianie nie widzą, jak żyją ich chłopi; Cezary Baryka dostrzega przepaść, której obie strony nie potrafią nazwać. Podobieństwo do Wesela: obyczajowa bliskość nie znosi barier społecznych, a brak wspólnego celu utrwala je nawet w niepodległym państwie.

3. Kontekst literacki

   Lalka, Bolesław Prus

   Wokulski, kupiec z majątkiem, pozostaje dla arystokracji dorobkiewiczem i nigdy nie zostaje przyjęty do jej świata mimo pieniędzy i zasług. Bariera pochodzenia i pogardy działa tu między mieszczaństwem a arystokracją tak samo jak w Weselu między inteligencją a chłopami.