Motyw tańca. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Komisja chce usłyszeć

• Tezę o symbolicznej funkcji tańca w Weselu: od zabawy do diagnozy narodowej niemocy.
• Trzy ogniwa z dramatu ułożone w ciąg: wesele jako pozorne zbratanie stanów przy muzyce, zaprzepaszczona szansa ze złotym rogiem, finałowy chocholi taniec z jego symboliką.
• Kontekst z innym znaczącym tańcem (na przykład polonez z Pana Tadeusza) oraz wniosek o tym, co taniec może mówić o wspólnocie.

Z lektury bazowej wykorzystaj

• Wesele jako zabawa (akt I): akcja toczy się w izbie obok tanecznej, zza drzwi słychać muzykę, drużbowie tańczą z Zosią i Haneczką, Pan Młody upaja się wiejską zabawą. Taniec jako obyczaj i pozorne zbratanie inteligencji z chłopami - ludzie tańczą razem, ale rozmawiają obok siebie.
• Zaproszenie Chochoła: Rachela podsuwa pomysł zaproszenia na wesele słomianego Chochoła spod okna, Poeta i Pan Młody podchwytują żart. Ten gest sprowadza na wesele zjawy i w konsekwencji ostatniego muzykanta - taniec finału ma swój początek w poetyckiej zabawie.
• Misja Wernyhory i złoty róg (akt II): Gospodarz otrzymuje złoty róg, którego dźwięk ma poderwać naród, i przekazuje go Jaśkowi; o świcie chłopi z kosami czekają na sygnał. Wątek zrywu jest warunkiem zrozumienia tańca - to szansa, która ma zostać zmarnowana.
• Zgubienie rogu (akt III): Jasiek gubi róg, schylając się po czapkę z pawich piór, wraca do chaty i zastaje wszystkich zastygłych w bezruchu; nie potrafi ich obudzić. Symbol przywiązania do prywatnego drobiazgu ponad sprawę wspólną.
• Chocholi taniec (finał): Chochoł gra na patykach jak na skrzypcach, a weselnicy - chłopi i inteligenci razem - krążą powolnym, sennym krokiem w kręgu; Jasiek słyszy słowa „miałeś, chamie, złoty róg”. Symbol uśpienia narodu, marazmu i błędnego koła polskich niemożności.
• Chochoł jako muzykant (opcjonalnie): słomiana pałuba chroni zimą krzak róży, więc pod martwą powłoką kryje się życie. Finał można czytać dwuznacznie: taniec to letarg, ale słoma zapowiada, że róża może jeszcze zakwitnąć - wiosną.

Konteksty do wyboru

Polecenie wymaga co najmniej jednego kontekstu. Wybierz jeden, ale omów go w związku z tezą, a nie jako osobną opowieść.

1. Kontekst literackiPolecany

   Pan Tadeusz, Adam Mickiewicz

   W ostatniej księdze Podkomorzy prowadzi poloneza, do którego staje szlachta razem z ludem, a wcześniej Jankiel gra koncert o dziejach Polski - taniec jest znakiem ładu, wspólnoty i nadziei na wolność (rok 1812). Wyrazisty kontrast z chocholim kręgiem: tam ruch i porządek prowadzą ku przyszłości, tu bezwładne wirowanie zamyka naród w letargu.

2. Kontekst literacki

   Tango, Sławomir Mrożek

   Dramat kończy tango Edka z wujem Eugeniuszem nad ciałem Artura - prostak, który przejął władzę, prowadzi inteligenta w tańcu. Jak u Wyspiańskiego finałowy taniec jest wyrokiem: Mrożek pokazuje triumf chamstwa nad ideą, Wyspiański niemoc wspólnoty.

3. Kontekst kulturowy

   Średniowieczny motyw tańca śmierci (danse macabre)

   W późnośredniowiecznej sztuce Śmierć prowadzi w tańcu ludzi wszystkich stanów, od papieża po chłopa, zrównując ich w bezsilności. Chocholi taniec dziedziczy ten obraz: krąg, w którym stan i pochodzenie nie mają znaczenia, a tancerze nie panują nad własnym ruchem.