Symboliczne znaczenie widm i zjaw. Omów zagadnienie na podstawie Wesela Stanisława Wyspiańskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Zjawy w Weselu nie są zwykłymi duchami - to projekcje wnętrza bohaterów: ich lęków, wyrzutów sumienia, marzeń i kompleksów. Każde widmo ukazuje się konkretnej osobie i mówi o tym, co ta osoba nosi w duszy. Pułapka: wyliczanie zjaw bez interpretacji symbolicznej albo traktowanie ich jak elementu fantastyki. Trzeba pokazać, że przez zjawy Wyspiański przeprowadza rozrachunek z polską historią i diagnozuje niezdolność społeczeństwa do czynu.

Lektura i konteksty

Wybrać kilka wyrazistych par: Stańczyk ukazuje się Dziennikarzowi i obnaża jego polityczny cynizm, Rycerz przypomina Poecie o sile, o której ten tylko pisze, Hetman i upiór Szeli konfrontują Pana Młodego i Dziada z mrocznymi kartami historii (zdrada magnacka, rzeź galicyjska), a Wernyhora powierza Gospodarzowi misję narodową, którą ten zaprzepaszcza. Kontekst: Makbet Szekspira - duch Banka jako materializacja wyrzutów sumienia bohatera działa na tej samej zasadzie co zjawy weselne.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: zjawy w Weselu symbolizują ukryte myśli, winy i marzenia bohaterów, a zarazem służą rozrachunkowi z narodową historią.
2. 2Stańczyk i Dziennikarz oraz Rycerz i Poeta - zjawy jako lustro słabości inteligencji.
3. 3Hetman i upiór Szeli - powracające widma zdrady i konfliktu chłopsko-szlacheckiego, które dzielą naród.
4. 4Wernyhora i Gospodarz - symbol szansy na czyn narodowy i jej zmarnowania.
5. 5Kontekst: Makbet i duch Banka jako projekcja sumienia; wniosek - zjawy to narzędzie diagnozy społeczeństwa, nie fantastyka.