Konfrontacja marzeń z rzeczywistością. Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Temat wymaga pokazania zderzenia ideałów z twardymi realiami - i odpowiedzi, co z tego zderzenia wynika: klęska, rozczarowanie, a może częściowe zwycięstwo. W Lalce marzenia rozbijają się o realia społeczne: podziały klasowe, konwenanse arystokracji, obojętność świata na idealistów. Pułapka: ograniczenie się do wątku miłosnego Wokulskiego, podczas gdy powieść pokazuje całą galerię marzycieli różnych pokoleń.

Lektura i konteksty

Wykorzystaj trzy plany: Wokulski i jego wyidealizowany obraz Izabeli Łęckiej, który rozpada się w konfrontacji z jej próżnością i pogardą salonu dla „kupca”; Rzecki żyjący przeszłością i polityczną legendą Napoleonów, coraz bardziej nieprzystający do nowych czasów; Ochocki z marzeniami naukowymi, dla których nie ma miejsca w polskich realiach. Kontekst literacki: Kordian Słowackiego - romantyczne marzenie o wielkim czynie rozbite o własną słabość i realia polityczne; pozwala pokazać, że Wokulski to spadkobierca romantycznych idealistów w epoce pozytywizmu.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: konfrontacja marzeń z rzeczywistością w Lalce kończy się klęską idealistów, bo świat rządzi się prawami społecznymi i ekonomicznymi, nie ideałami.
2. 2Wokulski: wykreowany w wyobraźni ideał Izabeli kontra rzeczywistość salonów - miłość jako projekt skazany na rozczarowanie.
3. 3Rzecki i Ochocki: marzenia polityczne i naukowe jako inne warianty tej samej konfrontacji - powieść o pokoleniach idealistów.
4. 4Diagnoza Prusa: rzeczywistość nie tyle niszczy marzycieli, ile nie ma dla nich miejsca - krytyka społeczeństwa, nie marzeń.
5. 5Kontekst: Kordian - romantyczny rodowód konfliktu marzenia i czynu; wniosek o trwałości tego motywu w literaturze polskiej.