Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zła? Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Dżuma to powieść parabola - zaraza oznacza każde zło: wojnę, totalitaryzm, ale i zło tkwiące w człowieku. Temat wymaga więc typologii postaw: od heroicznej walki, przez dojrzewanie do solidarności, po ucieczkę i kolaborację ze złem. Pułapka: streszczanie epidemii zamiast uporządkowanego przeglądu bohaterów i wartościowania ich wyborów; warto też nie pominąć, że Camus pokazuje zło jako trwałe - dżuma nigdy nie znika na zawsze.

Lektura i konteksty

Zestaw postawy: Rieux walczy ze złem z obowiązku i uczciwości, bez wielkich słów; Tarrou szuka świętości bez Boga i organizuje ochotnicze formacje sanitarne; Rambert przechodzi drogę od prób ucieczki do solidarnego pozostania; ojciec Paneloux rewiduje pogląd o zarazie jako karze Bożej; Cottard na epidemii korzysta - to postawa kolaboracji ze złem. Kontekst historyczny: powieść odczytywana jako parabola okupacji i totalitaryzmów XX wieku; można dodać kontekst filozoficzny egzystencjalizmu i idei buntu przeciw absurdowi.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: wobec zła człowiek może walczyć, przyłączyć się do innych, uciekać albo na złu korzystać - a wybór postawy jest miarą człowieczeństwa.
2. 2Rieux i Tarrou: heroizm codzienny - walka ze złem jako obowiązek przyzwoitości, nie bohaterstwo na pokaz.
3. 3Rambert i Paneloux: postawy dynamiczne - od egoizmu lub gotowej doktryny do solidarności z cierpiącymi.
4. 4Cottard jako ostrzeżenie: zło znajduje sprzymierzeńców w ludzkim strachu i interesowności.
5. 5Kontekst paraboli: dżuma jako obraz totalitaryzmów i wojny; wniosek: zło jest trwałe, więc postawa czujności i solidarności to stały obowiązek człowieka.