Walka o życie z perspektywy wojennej i powojennej. Omów zagadnienie na podstawie Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Temat wymaga uchwycenia dwóch planów książki: wojennego (getto warszawskie, powstanie) i powojennego (praca Edelmana jako lekarza kardiologa). W getcie walka o życie często oznaczała walkę o godną śmierć - o to, by człowiek sam wybrał jej sposób. Po wojnie ta sama walka przybiera formę operacji ratujących serce, wyprzedzania śmierci. Pułapka: potraktowanie książki jak zwykłej relacji z powstania i pominięcie planu powojennego oraz tego, że Edelman świadomie odziera heroizm z patosu.

Lektura i konteksty

Wykorzystać: relację Edelmana o Umschlagplatzu i codzienności getta, jego pogląd, że powstanie było wyborem sposobu umierania, a nie walką o zwycięstwo, oraz powojenną pracę kardiologa jako świadomą kontynuację - teraz ratuje się pojedyncze, konkretne życie. Ważna jest też forma: wywiad-rzeka, język bez patosu. Kontekst: opowiadania Borowskiego - obozowa walka o przetrwanie za cenę moralności, kontrastująca z etycznym wymiarem walki u Edelmana.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: walka o życie zmienia sens wraz z okolicznościami - w getcie była walką o godność umierania, po wojnie stała się codziennym wyprzedzaniem śmierci w medycynie.
2. 2Perspektywa wojenna: getto i powstanie jako wybór godnej śmierci zamiast biernej zagłady.
3. 3Perspektywa powojenna: kardiologia jako kontynuacja tej samej misji - ratowanie pojedynczego ludzkiego życia.
4. 4Rola formy: rozmowa bez patosu, demitologizacja heroizmu jako świadoma postawa świadka.
5. 5Kontekst: opowiadania Borowskiego - przetrwanie za cenę człowieczeństwa jako kontrast; wniosek o różnych obliczach walki o życie.