Zagłada z perspektywy świadka i uczestnika wydarzeń w getcie. Omów zagadnienie na podstawie Zdążyć przed Panem Bogiem Hanny Krall. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Klucz to słowo perspektywa: nie chodzi o streszczenie powstania w getcie, lecz o to, JAK opowiada człowiek, który przeżył - rzeczowo, bez patosu, wbrew heroicznej legendzie. Marek Edelman jest jednocześnie uczestnikiem (jeden z przywódców powstania) i świadkiem Zagłady (patrzył na tysiące ludzi odchodzących do wagonów). Pułapka: mówienie o samych wydarzeniach z pominięciem sposobu ich relacjonowania - a właśnie antyheroiczny, konkretny język Edelmana i forma rozmowy-reportażu są istotą tej lektury.

Lektura i konteksty

Wykorzystaj: demitologizującą narrację Edelmana, który odziera powstanie z pomnikowego patosu i mówi o nim jak o wyborze sposobu umierania - z godnością, na własnych warunkach; jego rolę obserwatora przy punkcie wywózek oraz powojenne życie kardiologa, które traktuje jako dalsze wyścigi ze śmiercią o ludzkie życie. Podkreśl formę: wywiad-rzeka, dwie płaszczyzny czasowe. Kontekst: Medaliony Nałkowskiej - relacje ocalałych spisane oszczędnym, zdystansowanym językiem, gdzie fakty mówią same za siebie, lub opowiadania Borowskiego jako perspektywa więźnia obozu.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: Zdążyć przed Panem Bogiem pokazuje Zagładę oczami człowieka, który był w środku wydarzeń - dlatego odrzuca patos na rzecz prawdy konkretu.
2. 2Edelman jako uczestnik: powstanie w getcie opowiedziane bez heroicznej pozy, jako wybór godnej śmierci.
3. 3Edelman jako świadek: obraz wywózek i codzienności umierania w getcie - relacja rzeczowa, tym bardziej wstrząsająca.
4. 4Dwie płaszczyzny czasowe: powojenna praca kardiologa jako kontynuacja walki o życie i forma rozmowy-reportażu jako sposób ocalenia prawdy.
5. 5Kontekst: Medaliony Nałkowskiej - oszczędny zapis relacji świadków; wniosek - literatura faktu oddaje Zagładzie sprawiedliwość właśnie przez powściągliwość.