Moralna odpowiedzialność za czyny. Omów zagadnienie na podstawie Makbeta Williama Szekspira. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Jak podejść do tego pytania

Sedno pytania: czy człowiek odpowiada za czyny, do których popchnęły go okoliczności - przepowiednia, namowy innych, ambicja? Szekspir odpowiada jednoznacznie: tak, bo wiedźmy niczego Makbetowi nie kazały, a decyzję o zbrodni podjął sam. Pułapka polega na zrzucaniu winy na czarownice i Lady Makbet - to odbiera bohaterowi wolną wolę i spłyca dramat. Drugi poziom tematu to konsekwencje: odpowiedzialność moralna objawia się przez sumienie, którego nie da się uciszyć.

Lektura i konteksty

Z lektury warto wykorzystać: wahania Makbeta przed zabójstwem Dunkana, halucynacje (wizja sztyletu, duch Banka na uczcie) jako obraz pracy sumienia, moralną degradację bohatera (kolejne zbrodnie przychodzą coraz łatwiej) oraz obłęd i śmierć Lady Makbet, której psychika nie udźwignęła winy. Kontekst: Zbrodnia i kara Dostojewskiego - Raskolnikow także racjonalizuje zbrodnię teorią, a kara sumienia dopada go niezależnie od tego, czy wykryto sprawcę.

Proponowany plan wypowiedzi

1. 1Teza: człowiek ponosi pełną odpowiedzialność za swoje czyny, bo nawet pod presją okoliczności to on podejmuje decyzję.
2. 2Przepowiednia wiedźm i namowy Lady Makbet jako pokusa, nie przymus - Makbet wybiera świadomie.
3. 3Sumienie jako wewnętrzny trybunał: halucynacje Makbeta i stopniowa utrata człowieczeństwa.
4. 4Lady Makbet - obłęd jako cena wyparcia odpowiedzialności moralnej.
5. 5Kontekst: Zbrodnia i kara - sumienie karze niezależnie od wymiaru sprawiedliwości; wniosek o uniwersalności tej prawdy.