Jak wydarzenia związane z utratą niepodległości mogą wpływać na postawy poszczególnych ludzi? Omów zagadnienie na podstawie zamieszczonego poniżej materiału oraz wybranego tekstu kultury albo utworu literackiego.

Materiał źródłowy

Konstanty Gaszyński CZARNA SUKIENKA Schowaj, matko, suknie moje, Perły, wieńce z róż, Jasne szaty, świetne stroje, Nie dla mnie to już. Kiedyś jam kwiaty, stroje lubiła, Gdy nam nadziei wytryskał zdrój; Lecz gdy do grobu Polska zstąpiła Jeden mi tylko pozostał strój: Czarna sukienka. Narodowe nucąc śpiewki, Widząc szczęścia świt, Kiedym szyła chorągiewki Dla ułańskich dzid. Wtenczas mnie kryła szata godowa, Lecz gdy wśród boju zginął brat mój, Kulą przeszyty na polach Grochowa, Jeden mi tylko przystoi strój: Czarna sukienka. Gdy kochanek w sprawie bratniej Mściwą niosąc broń, Przy rozstaniu raz ostatni Moją ścisnął dłoń. Wtenczas, choć smutna, lubiłam stroje, Lecz gdy się krwawy zakończył bój, A on gdzieś poszedł w strony nieswoje, Jeden mi tylko przystoi strój: Czarna sukienka. Gdy liść Igań, Wawru kwiaty Dał nam zerwać los, Brałam perły, drogie szaty I trefiłam włos; Lecz gdy nas zdrady wrogom sprzedały, Gdy zaległ Polskę najeźdźców rój, Gdy w pętach jęczy naród nasz cały, Jeden mi tylko przystoi strój: Czarna sukienka. [Paryż, 1832] Konstanty Gaszyński, Czarna sukienka, [w:] Wybór pieśni narodowych, Poznań 1882. Przypisy: 1 Iganie i Wawer – miejsca stoczonych w 1831 roku zwycięskich bitew wojsk polskich z Rosjanami. 2 Trefić (daw.) – układać włosy w loki.

Źródło: Konstanty Gaszyński, Czarna sukienka